بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه
5
قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )
از آنجايى كه تعادل شخصيت يعنى تعادل فرد در ايمان به خدا و عمل صالح پس عدم تعادل در هريك از آن دو موجب « روانرنجورى » فرد بوده و فرد از سلامت روانى برخوردار نخواهد بود . « سلامت روان » آنچنانكه پيش از اين گفته شد ، تنها سلامت در رفتار نيست بلكه يكى از نشانههاى سلامتى روانى سلامتى رفتارى است . بنابراين كسانى كه از توحيد و ايمان درستى برخوردار نيستند همانند كافران و منافقان و حتى مؤمنان ضعيف الايمان ، از رنجورى روان برخوردارند . اين رنجورى خود را در مظاهر بيرونى و رفتارى و واكنش هاى عملى به خوبى نشان مىدهند . وجود اضطراب ، ترس ، نگرانى ، وسوسه و افسردگى همه نشانهاى از روانرنجورى فرد دارد . اين نشانهها خود را در دو صورت فردى و اجتماعى بازتاب مىدهد . ما در اينجا به برخى از نشانههاى سلامت روانى از منظر قرآن اشاره مىكنيم تا افزون بر يافتن نشانههاى منفى به نشانههاى اثباتى سلامت روانى در برابر رنجورى آن اشارهاى داشته باشيم . الف - آرامش روحى : آرامش زمانى در انسان پديد مىآيد كه به واجب دينى ؛ نفسى و اجتماعى خود عمل كرده باشد . در صورتى كه انسان هريك از اين موارد را ناديده گيرد دچار بيمارىهاى روحى گشته و روانرنجور مىگردد . اعراض از ياد خدا و دستورهاى او يا عدم ايمان به خدا مىتواند فرد را دچار بيمارى نمايد و سلامت روانىاش را در معرض خطر قرار دهد ؛ چنانكه ياد خدا موجب آرامش دلها و آرامش روحى مىگردد . ( رعد / 28 ) و همراهى و پذيرش ولايت او ، ترس ، خوف ، غم و اندوه را از دلها مىزدايد . ( يونس / 62 - 64 ) و به آينده اميدوار مىسازد ؛ چون ترس از آينده همواره هرگونه آرامش و آسايش را از انسان سلب مىنمايد . وقتى انسان همواره از آينده مبهم و نامعلومى در رنج باشد آسايش و آرامش كنونى بر او سخت و دشوار مىگردد و از وى سلب مىشود درحالىكه ايمان به آينده او را اميدوار و توانايى بهرهگيرى از لذتهاى حال را در او افزايش مىدهد . ( فصلت / 30 ) آرامش روحى در سه چيز نمودار مىشود : 1 - توانايى در برخورد با بحرانها ؛ و اين به توانايى فرد در استوارى و بردبارى و مقاومت در برابر رنجها ، مصيبت